Media hadden energiecrisis eerder moeten zien aankomen

Zwolle, 17 januari 2022

De media hadden de huidige energiecrisis veel eerder moeten zien aankomen. Dat stelt Zonneplan naar aanleiding van het Energierapport 2021 dat het energiebedrijf vandaag publiceerde. Zonneplan legde de ontwikkeling van onder meer de gas- en stroomprijs langs dezelfde chronologische meetlat als de hoeveelheid media-aandacht voor deze thema’s. Daaruit blijkt dat de eerste voortekenen van een crisis zich al in het voorjaar aandienden, terwijl de berichtgeving in de pers pas halverwege september aanzwengelde.

In het rapport is te lezen dat de gasprijs tot mei dezelfde lijn volgde als in 2018. Daarna volgt een stijging die in december zijn climax kende. Hetzelfde geldt voor de prijs voor elektriciteit. Deze nam op de EPEX day-aheadmarkt vanaf april hoogtes aan die niet in verhouding staan tot de voorgaande vier jaren. Ook het aandeel van kolencentrales in de elektriciteitsmix, de koolstofintensiteit en de CO2-emissieprijs duiden erop dat het al voor de zomer de verkeerde kant opging.

Vanaf september in de media

Via de mediamonitoringstool Buzzcovery analyseerde Zonneplan de hoeveelheid media-aandacht voor de termen “gasprijs” en “energieprijzen”. Voor beide onderwerpen geldt dat er tot de derde week van september nauwelijks aandacht voor was. Vanaf dat moment domineerden de energieprijzen het nieuws, zo’n vier maanden nadat de energiemarkten de eerste opvallende signalen afgaven.

Frank Breukelman van Zonneplan stelt dat journalisten doorgaans vooral maatschappelijke ontwikkelingen volgen en de oorzaken van problemen daardoor over het hoofd zien. “Uit de literatuur blijkt dat een van de belangrijkste nieuwswaarden de impact van een gebeurtenis op het grote publiek is. Wanneer prijzen op handelsbeurzen stijgen, heeft het publiek daar niet direct last van. Pas maanden later voerden energiebedrijven deze prijsstijgingen door in de prijzen van hun vaste en variabele contracten. Toen werd de consument wél geraakt en kwam het nieuws op gang.”

Een ander voorbeeld daarvan is de kredietcrisis van 2008. Breukelman: “Veel wetenschappers hebben zich toen over de vraag gebogen waarom de media niks hadden zien aankomen, terwijl de problemen gigantisch waren en binnen de financiële sector bovendien bekend. Het feit dat journalisten vooral ontwikkelingen volgen was toen ook een veelgenoemde verklaring."

Leed voorkomen

Wie afgelopen voorjaar uit zijn energiecontract liep, had er voordeel bij gehad op de hoogte te zijn van de dreigende energieprijsexplosie. Het was dan mogelijk geweest tegen het op dat moment geldende lage tarief een contract voor meerdere jaren te tekenen. Wie destijds koos voor een jaarcontract, zal binnenkort opnieuw moeten verlengen of overstappen. De algehele verwachting is dat de prijzen dan nog altijd aanzienlijk hoger zullen liggen dan een jaar geleden. Met tijdige berichtgeving had zodoende het nodige leed kunnen worden voorkomen.